ΛΕΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ-ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΘΕΜΑΤΑ

Ζήλεια

Ζήλεια, το «τέρας με τα πράσινα μάτια», ένα από τα εφτά θανάσιμα αμαρτήματα, πηγή συγκρούσεων, τσακωμών, χωρισμών, πηγή τύψεων και ενοχών, ένα συναίσθημα που έχει ταυτιστεί με τις πιο σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η λέξη «Ζήλεια» είναι το θηλυκό του ζήλου, στην πορεία της εξέλιξης ωστόσο οι δύο λέξεις διαχωρίστηκαν εννοιολογικά, η ζήλεια κράτησε όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά, ενώ ο ζήλος τα θετικά.

Η ανθρώπινη ζήλια φαίνεται να έχει τις ρίζες της στο αναπαραγωγικό παρελθόν μας και μάλλον επιβιώνει μέχρι σήμερα γιατί υπηρετεί τον τελικό σκοπό, που είναι η προσπάθεια του ανθρώπινου γένους να μεταφέρει τα γονίδιά του αποτρέποντας τους ανταγωνιστές του.

Παρ’ ότι όλοι μας την έχουμε –λιγότερο ή περισσότερο- νιώσει, ο ακριβής ορισμός της μας διαφεύγει, είναι ασαφής και ρευστός ακριβώς επειδή δεν πρόκειται για ένα καθαρό, αμιγές συναίσθημα. Κάθε προσπάθεια ανάλυσης της ζήλειας προσκρούει στη διαπίστωση ότι, ουσιαστικά, πρόκειται για ένα οξύμωρο «μισαγαπώ», για την ταυτόχρονη συνύπαρξη ενός ισχυρού «σ’αγαπώ» και ενός εξίσου κυρίαρχου «σε μισώ», που απαντάται, κατά περίπτωση, στη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων ανεξαρτήτως φύλου, αλλά με διαφορετική ένταση και τρόπο έκφρασης. Αν θέλαμε να την περιγράψουμε σε ένα γενικό επίπεδο, θα λέγαμε πως η ζήλεια είναι ένα σύνθετο συναίσθημα, που περιλαμβάνει θυμό, άγχος, δυσαρέσκεια, απειλή και φόβο. Εντάσσεται στα λεγόμενα «πρωταρχικά» συναισθήματα, διότι απαντάται τόσο στον άνθρωπο, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του, όσο και στα ζώα. Σε μεγάλη κρίση ζήλιας, ο άνθρωπος βιώνει πολλά σωματικά συμπτώματα, νιώθει ένταση, σπασμό των μυών, τρεμούλιασμα και ζαλάδα στο κεφάλι. Αυτά τα συμπτώματα διαρκούν ώρες και σταδιακά εξασθενούν.

Η ζήλια και ο φθόνος είναι δυο διαφορετικές έννοιες. Έτσι, ζηλεύουμε κάτι που ήδη έχουμε και δεν θέλουμε να χάσουμε (για παράδειγμα μια γυναίκα ζηλεύει το άντρα της), ενώ φθονούμε αυτό που δεν έχουμε και επιθυμούμε να αποκτήσουμε (π.χ. ένας άντρας φθονεί το φίλο του γιατί πήρε ένα καλό αυτοκίνητο). Στην περίπτωση της ζήλιας δηλαδή, το άτομο έχει ήδη κάτι, π.χ., ένα σύντροφο και δεν θέλει να χάσει αυτό το “κεκτημένο”, ενώ στην περίπτωση του φθόνου το άτομο δεν έχει κάτι και φθονεί αυτόν που το απολαμβάνει.

Η ζήλια είναι ένα ανθρώπινο συναίσθημα που λίγο πολύ όλοι οι άνθρωποι έχουν βιώσει κάποια στιγμή στη ζωή τους