ΛΕΝΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ-ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

Περί Ψυχοθεραπείας

Αποτελεσματικότητα της Ψυχοθεραπείας

Υπάρχουν διάφορα ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της Ψυχοθεραπείας:

  • Είναι αποτελεσματική για όλους τους θεραπευόμενους;
  • Τι χρειάζεται για μία αποτελεσματική ψυχοθεραπεία;
  • Σε πόσο χρόνο φαίνονται τα αποτελέσματα; πότε θα νιώσει ο θεραπευόμενος καλύτερα;

Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις, κυρίως γιατί εξαρτάται από τον κάθε θεραπευόμενο τι είναι για εκείνον η “αποτελεσματική ψυχοθεραπεία”. Υπάρχουν θεραπευόμενοι που κάνουν μόνο λίγες συνεδρίες και μετά σταματάνε, είτε γιατί νιώθουν ότι πήραν εκείνα που χρειάζονταν, είτε γιατί νιώθουν ότι δεν παίρνουν κάτι από τη διαδικασία και δοκιμάζουν κάτι άλλο διαφορετικό. Εξάλλου η ψυχοθεραπεία ως μέθοδος διερεύνησης του εαυτού δεν ταιριάζει σε όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως.

Ανάλογα με το αίτημα του κάθε θεραπευόπενου, το τι δηλαδή τον απασχολεί και τι θέλει να δουλέψει, αλλά και από την ιδιοσυγκρασία του, εξαρτάται και το πόσο γρήγορα θα νιώσει ότι αποδίδει η ψυχοθεραπεία.  Υπάρχουν όμως θεραπευόμενοι που από τις πρώτες κιόλας συνεδρίες νιώθουν να ανακουφίζονται ειδικά από το γεγονός ότι κάποιος τους ακούει με προσοχή χωρίς να τους κρίνει και από το ότι μπορούν και οι ίδιοι να ακούσουν τον εαυτό τους.

Από την έρευνα και τη βιβλιογραφία έχουν προκύψει κάποιοι παράγοντες που μπορούν να βοηθήσουν σε μία αποτελεσματικότερη ψυχοθεραπευτική έκβαση:

  • Η Επιθυμία του θεραπευόμενου που συνήθως σχετίζεται με τον “Πόνο”, με το πόσο δηλαδή “πονάει” ο θεραπευόμενος από μία κατάσταση και θέλει να δουλέψει για να την αλλάξει. Συνήθως, όση περισσότερη δυσφορία ή δυσλειτουργικότητα  νιώθει ένας θεραπευόμενος, τόσο μεγαλύτερη  η επιθυμία του για αλλαγή και επομένως τόσο πιο πολύ δεσμεύεται και δουλεύει.
  • Η Ελπίδα του θεραπευόμενου ότι η θεραπεία θα τον βοηθήσει, αλλά και η πίστη στην ψυχοθεραπεία, ότι είναι μία θεραπευτική μέθοδος που του ταιριάζει, με την οποία μπορεί να δουλέψει και να βοηθηθεί στην εξέλιξή του. Όπως έχει ήδη αναφερθεί η ψυχοθεραπεία δεν ταιριάζει σε όλους τους ανθρώπους, αλλά και κάθε προσέγγιση και κάθε θεραπευτής δεν ταιριάζει σε όλους τους θεραπευόμενους. Αυτό δε σημαίνει ότι κάποιος υποψήφιος θεραπευόμενος υπολείπεται σε κάτι ή δεν μπορεί να ψάξει να βρει μία άλλη προσέγγιση ή έναν άλλον θεραπευτή με τον οποίο θα νιώσει ότι μπορεί να δουλέψει καλύτερα.
  • Η Δέσμευση είναι ίσως από τα πιο σημαντικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας. Με την έννοια δέσμευση, αναφερόμαστε στη δέσμευση του θεραπευόμενου στη διαδικασία και τη θεραπεία, δηλαδή να ακολουθεί το πρόγραμμα που έχει ορίσει με το θεραπευτή του, να μην χάνει ή αναβάλει συνεδρίες, να πηγαίνει στην ώρα του, ώστε να επωφελείται όλης της θεραπευτικής ώρας, να δουλεύει με τις “ασκήσεις” που ίσως του έχει αναθέσει ο θεραπευτής για το διάστημα ανάμεσα στις συνεδρίες.
  • Η Ενδοσκόπηση, ως ικανότητα και δυνατότητα του θεραπευόμενου, βοηθάει στην αποτελεσματικότερη θεραπεία. Η ψυχοθεραπεία είναι ουσιαστικά ένα ταξίδι στον εαυτό του θεραπευόμενου, με βοηθό και συνοδοιπόρο το θεραπευτή. Όσο πιο ανοιχτός στην ενδοσκόπηση είναι ο θεραπευόμενος, τόσο πιο γρήγορα μπορεί να φτάσει κάπου. Ωστόσο η ενδοσκόπηση είναι από μόνη της μία διαδικασία, στην οποία θα “εκπαιδευτεί” ο θεραπευόμενος μέσα στη θεραπεία, θα μάθει τους τρόπους για να εξετάζει τον εαυτό του, τις σκέψεις του, τα συναισθήματά του. Χρειάζεται βέβαια, μία ανοιχτότητα, να είναι έτοιμος ο θεραπευόμενος να δει, να ακούσει, να γνωρίσει νέες πλευρές του εαυτού του. Παράλληλα με την ενδοσκόπηση και τη δέσμευση, θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και την ειλικρίνεια, παρόλο που πολλές φορές είναι δύσκολο και επώδυνο να είμαστε ειλικρινείς, ωστόσο η ψυχοθεραπεία είναι μία διαδικασία η οποία στηρίζεται στην ειλικρίνεια, τουλάχιστον στο επίπεδο που έχουμε επίγνωση του εαυτού μας.
  • O Χρόνος είναι επίσης ένα καθοριστικός παράγοντας για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Συχνά οι θεραπευόμενοι βιάζονται να δουν αποτελέσματα, όμως ο χρόνος για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας ποικίλλει από θεραπευόμενο σε θεραπευόμενο, αφού εξαρτάται από όλους τους παραπάνω παράγοντες, αλλά και από την ιδιοσυγκρασία και το χαρακτήρα του καθενός. Ο καθένας έχει το δικό του ρυθμό αλλαγής, μεταμόρφωσης, αλλά και αντοχής. Συνήθως μετά τον πρώτο χρόνο ψυχοθεραπείας ξεκινάει κάποιος να δουλεύει τα πιο βαθειά ζητήματα. Βέβαια η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι και μία διαδικασία διαρκείας καθώς, όπως προχωράει η ζωή, υπάρχουν πάντα ζητήματα και ερωτήματα με τα οποία μπορεί κάποιος να δουλέψει.

Παραθέτω στη συνέχεια ένα απόσπασμα από το Ζορμπά του Καζαντζάκη που νιώθω ότι ταιριάζει πολύ στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία ως προς το χρόνο αλλαγής και μεταμόρφωσης.

Θυμήθηκα κάποιο πρωί,που είχα πετύχει σ’ένα πεύκο ένα κουκούλι πεταλούδας ,τη στιγμή που έσκαζε το τσόφλι κι ετοιμάζουνταν η μέσα ψυχή να προβάλει. Περίμενα,αργούσε κι εγώ βιαζόμουν. Έσκυψα τότε απάνω της κι άρχισα να τη ζεσταίνω με την ανάσα μου.

Τη ζέσταινα ανυπόμονα, και το θάμα άρχισε να ξετυλίγεται μπροστά μου, με γοργό ρυθμό. Το τσόφλι άνοιξε όλο, η πεταλούδα πρόβαλε. Μα ποτέ δε θα ξεχάσω τη φρίκη μου,τα φτερά της έμεναν σγουρά,αξεδίπλωτα όλο όλο της το κορμάκι έτρεμε και μάχουνταν να τα ξετυλίξει. Μα δεν μπορούσε, μαχόμουν κι εγώ με την ανάσα μου να την βοηθήσω.Του κάκου ,είχε ανάγκη από υπομονετικό ωρίμασμα και ξετύλιγμα μέσα στον ήλιο και τώρα πια ήταν αργά. Η πνοή μου είχε ζορίσει την πεταλούδα να ξεπροβάλει πριν της ώρας, ζαρωμένη κι εφταμηνίτικη. Βγήκε αμέστωτη,κουνήθηκε απελπισμένη και σε λίγο πέθανε στην παλάμη μου.

Το πουπουλένιο κουφάρι αυτό της πεταλούδας θαρρώ πως είναι το μεγαλύτερο βάρος που έχω στη συνείδησή μου. Και να, σήμερα κατάλαβα βαθιά..

Είναι θανάσιμο αμάρτημα να βιάζεις τους αιώνιους νόμους, έχεις χρέος ν’ ακολουθείς τον αθάνατο ρυθμό μ’ εμπιστοσύνη.

Η μικρή ετούτη  πεταλούδα, που σκότωσα γιατί παραβιάστηκα να την αναστήσω,ας ήταν να πετούσε πάντα μπροστά μου και να μου δείχνει το δρόμο.Κι έτσι μια πεταλούδα που πρόωρα πέθανε να βοηθήσει μιαν αδερφή της,μιαν ανθρώπινη ψυχή,να μη βιάζεται και να προφτάσει να ξετυλίξει με αργό ρυθμό τις φτερούγες!